Hoe kan digitale inclusie worden bereikt voor ouderen, met name voor degenen die tot nu toe weinig of geen toegang hebben gehad tot de digitale wereld? Deze vraag stond centraal tijdens het slotevenement van het door de EU gefinancierde project DigitalScouts, dat op 25 juni 2025 plaatsvond in Bad Schwalbach, Duitsland.
Het evenement werd georganiseerd door het zorgcentrum van het district Rheingau-Taunus, in samenwerking met het projectteam van het ISIS-instituut voor sociale infrastructuur en Berufswege für Frauen e.V., dat het DigitalScouts-project in Duitsland heeft uitgevoerd.
Diverse perspectieven: overheid, maatschappelijk middenveld, onderwijs en vrijwilligerswerk in dialoog
Ongeveer 22 externe deelnemers namen deel, vertegenwoordigers van lokale overheden, politiek, maatschappelijke organisaties, aanbieders van volwasseneneducatie, en zowel vrijwillige als professionele initiatieven op het gebied van volwasseneneducatie – velen daarvan al actief binnen het netwerk voor digitale inclusie. Het evenement bood ruimte voor praktische input, uitdagingen uit de praktijk en directe dialoog vanuit het veld.
Eén ding werd al snel duidelijk: digitale leermogelijkheden moeten aansluiten bij de dagelijkse realiteit van ouderen. Het wekken van interesse, het aantonen van praktische waarde en het verlagen van drempels waren terugkerende thema’s in de discussies. Een belangrijke boodschap kwam steeds terug: technologie niet omwille van de technologie, maar als middel om de individuele levenskwaliteit te verbeteren.
Doelgroepen bereiken – maar hoe?
Een van de aandachtspunten was hoe ouderen die minder vertrouwd zijn met digitale hulpmiddelen, kunnen worden bereikt. De nadruk lag op laagdrempelige, op interesses gebaseerde formats, zoals het integreren van digitale onderwerpen in alledaagse sociale en culturele settings, zoals gezamenlijke maaltijden, buurtbijeenkomsten of informele discussiegroepen.
De deelnemers wezen ook op het belang van vertrouwde instellingen: organisaties zoals het Rode Kruis werden gezien als geloofwaardig, wat essentieel kan zijn voor het opzetten van nieuwe digitale educatieve aanbiedingen.
Tegelijkertijd werd benadrukt dat digitale participatie een keuze moet blijven. Wie bewust afziet van het gebruik van digitale hulpmiddelen, moet in die keuze worden gerespecteerd, zonder druk of oordeel.
Internationale inzichten uit Oostenrijk
Het Oostenrijkse Rode Kruis bracht een levendig voorbeeld uit de praktijk. Daar volgden getrainde digitale scouts niet alleen workshops, maar begonnen ze ook met het aanbieden van individuele digitale ondersteuning aan ouderen. Selda Özcan, van het Rode Kruis in Freistadt, deelde haar ervaringen uit een van de pilotlocaties. Een videoclip van de Oostenrijkse omroep ORF illustreerde een van deze individuele leersessies. Deze input bood waardevolle inzichten in hoe leerformats kunnen worden afgestemd op individuele behoeften en voorkeuren.
Structurele vragen: wie draagt de verantwoordelijkheid?
Een ander belangrijk punt was de vraag naar duurzame structuren en financieringsmodellen. Hoewel projecten als DigitalScouts een sterke basis vormen, is voor langdurige toegang tot digitale ondersteuning institutionele betrokkenheid nodig. Er was brede overeenstemming dat hoogwaardige, kosteloze leermogelijkheden niet uitsluitend afhankelijk mogen zijn van vrijwilligerswerk.
Een ander voorbeeld werd gegeven door Torsten Anstädt van HumaQ gGmbH met “Die Gute Stunde”, een online programma dat culturele activiteiten voor ouderen aanbiedt. Ook hier werd duidelijk dat duurzame digitale participatie zowel financiering als maatschappelijke erkenning van digitale toegang als een fundamenteel recht vereist.
Het evenement toonde de waarde aan van samenwerking tussen onderwijsaanbieders, lokale overheden, het maatschappelijk middenveld en vrijwilligers. De openheid voor dialoog en samenwerking, in combinatie met duidelijk geformuleerde behoeften, liet er geen twijfel over bestaan: digitale inclusie voor ouderen moet worden ondersteund – op een praktische, toegankelijke en waar mogelijk kosteloze manier.